Dinsdag 3 maart

We hebben weer een vervelende nacht achter de rug. Om een uur of één begon het weer erg hard te waaien en te regenen. Wind uit zee en met een woeste branding gaf dat een enorm kabaal. En ondanks de weinige campers om ons heen, heeft iedereen wel iets buiten staan wat opgeruimd of zelfs afgebroken moet worden. Zoals een partytent van een camper even verder op.                 We zijn weer vroeg uit de veren en tot onze verbazing schijnt de zon dan volop. En dat komt erg goed uit bij het opruimen en inpakken van de laatste spullen. Na afscheid te hebben genomen van Marian en Otto, gaan we om tien uur (Europese tijd) rijden. Goed en wel op weg verdwijnt de zon en begint het te regenen. Dat gaat door tot we in Agadir aankomen. Dat er weer erg veel regen gevallen is, zie je overal onderweg. Her en der enorme plassen water en ondergelopen straten en pleinen.                                    In Agadir gaan we eerst naar de Carrefour om de voorraden weer aan te vullen. We vinden het een dure winkel, maar desondanks is het er razend druk. Vooral de kledingafdeling is erg in trek. Wij vermoeden dat er een soort ramadan opruiming begonnen is. Na nog wat andere kledingwinkels bezocht te hebben gaan we weer op pad.                                                                                          Om een uur of drie zijn we op de camping in Aourir: of we nooit weggeweest zijn. Gelukkig staan we op een andere plek dan de vorige keer: lijkt het toch nog een beetje anders. Frank, Ria, George en Dinie staan hier ook.                                                                     In deze periode zijn het vooral camperaars die de reis door Marokko er op hebben zitten en op deze camping gaan staan als één van de tussenstops op weg naar Tanger Med.                                                                                                                                                        Wat het weer betreft is het hier min of meer droog, maar onaangenaam koud. Voor de dagsluiting vluchten we de camper van Frank en Ria in.

Coordinaten: N30.49475, W9.62374.

Terug op camping Aourir.

Woensdag 4 maart

Deze eerste dag in Aourir wordt een relatieve rustdag. Die begint met veel zon en een strakblauwe hemel en een temperatuur die lekker oploopt.                                                                                                                                                                                                            In de loop van de ochtend gaan we naar de wekelijkse markt. Het is er rustig maar het aanbod van groente en fruit is erg groot. Zoals ook van tweedehands kleding; maar die kramen slaan we deze keer over. Voor omgerekend tien euro hebben we weer voor een week groente en fruit. Vooral heel veel mandarijnen: twee kilo voor één euro.                                                                                             Na de middag maken we een wandeling over het terrein achter de camping, dwars door de cactusheuvels. Een paar weken geleden was de hoofdkleur hier nog bruin. Maar dat is nu groen vanwege de regen de afgelopen periode. De geiten en schapen hebben de tijd van hun leven op dit moment. En ook staat er al heel veel in bloei: het voorjaar lijkt begonnen.                                      Om een uur of vier is de zon weer verdwenen en koelt het enorm af. En om een uur of zes begint het zelfs wat te regenen: goed voor een nog groenere natuur zullen we maar zeggen.                                                                                                                                                                                De dagsluiting, met Frank en Ria, vindt deze keer in onze camper plaats. Als het weer een beetje meezit gaan we morgen op de fiets naar Agadir.

Mandarijnen op de markt: twee kilo tien Dirham.

Donderdag 5 maart

Het is weer de hoogste tijd voor een fietstocht. Elke keer als we in Aourir zijn, wordt er een trip gemaakt naar Agadir. Ook deze keer weer met Frank en Ria. De weg er heen, door Anza, is razend druk, maar op de boulevard is het erg rustig. Er zijn weinig toeristen, waarschijnlijk vanwege de ramadan. Bovendien staat er een stevige zeewind.                                                                           De eerste stop is bij de beroemde winkel met de naam UniPrix. Vol souvenirs, kleding en vooral alcoholische dranken. De supermarkten van Carrefour hebben ook drankafdelingen, maar die zijn gesloten tijdens de ramadan. Maar bij de UniPrix is dat geen probleem: als de nood het hoogst is, is de UniPrix nabij.                                                                                                                          Vlakbij de UniPrix zit een zekere Hassan met een kraam met Marokkaans houtsnijwerk. Zoals gewoonlijk past hij op onze fietsen. Dat doet hij niet voor niets natuurlijk, maar daarover later meer.                                                                                                                                                                                         Geheel volgens de traditie gaan we tussen de middag eten. Maar ons vaste restaurant is gesloten, zoals bijna alle eetgelegenheden in Agadir. Met wat moeite en na een stevige wandeling, vinden we een adres waar we terecht kunnen. Een maaltijd waar we de avond net mee kunnen halen; gelukkig hadden ze wel lekkere koffie.                                                                         Na het eten halen we de fietsen weer op. Goed bewaakt door Hassan, de fietstassen zitten nog vol. En we kunnen er niet omheen: er moet iets gekocht worden als dank voor het oppassen. Maar wij zijn niet zo van het Marokkaanse houtsnijwerk. De vorige keer werd het een dreigende cobra, deze keer een schattige, kleine, dromedaris. Voor tien euro: bij de Xenos zijn ze waarschijnlijk goedkoper. Maar daar passen ze niet op fietsen.                                                                                                                       We fietsen nog maar eens vijf kilometer verder om bij de supermarkt Marjane te komen; Agadir is een grote stad. Na wat boodschappen en kleding bij de “Waikiki”, beginnen we aan de terugtocht.                                                                                                    Uiteindelijk hebben we vijftig kilometer gefietst vandaag. Waarvan de laatste vijfentwintig kilometers met een harde wind tegen. We gaan op tijd naar bed vanavond.   

Eén van de vele muurschilderingen in Agadir.

Vrijdag 6 maart

Een prachtige, zonovergoten dag vandaag en geen wind. We hebben de hele dag de luifel uitgedraaid gehad. De laatste keer dat dat kon was in Sidi Ifni; dat lijkt al weer lang geleden.                                                                                                                                          Het is wasdag vandaag. Een kleine was gaat met de hand, de grote gaat in één van de wasmachines van de camping. Onder toezicht van Fatima die zorgt dat alle schone was weer in de goede waszak terecht komt. Het ophangen moeten we zelf doen.     De rest van de dag brengen we grotendeels onder de luifel door, met de stoelen in de pauzestand. Op een kleine wandeling na aan het einde van de middag. Waarbij we velden vol met bloemen tegenkomen. Eén zo’n plantje heet affodil. We hebben ze ooit in Griekenland gezien, maar daar waren ze veel groter. Deze in Aourir zal de mini versie zijn.

Een veld vol affodillen. 

Het bloemetje van de affodil.

Zaterdag 7 maart

Na de rustdag gisteren is het vandaag weer tijd voor wat beweging: we gaan weer fietsen. Deze keer naar het “golfsurfdorp” Taghazout. Eerst Aourir uit en daarna langs de “duivelsrots”. Daarvoor, op allerlei parkeerplaatsen, staat het nog steeds erg vol met campers, waaronder veel “vrije vogels” die hier voor het golfsurfen komen.                                                                                          Even voorbij de duivelsrots gaan we de prachtige boulevard op. Met links de zee en rechts een hele reeks luxe hotels, waarvan er  een aantal behoorlijk bezet zijn. Uiteindelijk komen we in Taghazout uit, waar het erg druk is. Gezellig druk; van de ramadan merk je hier niets. Alles is open en de terrassen zitten vol; er wordt volop gegeten en gedronken. Na een zwerftocht door allerlei nauwe steegjes, belanden ook wij op een terras. Eerst voor koffie en later voor een Omelet Maroccain. En wat dat laatste betreft is de regel van toepassing dat je alles in je leven een keer geprobeerd moet hebben. Overigens zaten we heerlijk boven het strand en daar gebeurt van alles. Je verveelt je geen moment.                                                                                                                          Na het eten beginnen we aan de terugtocht. Weer tussen het strand en de zee door. En ook op het strand is het druk geworden. Overal zijn er groepjes van een stuk of tien beginnende golfsurfers bezig met een warming up voor de zee in mogen.                       Om een uur of drie zijn we terug bij de camper na een kilometer of dertig. Met als belangrijkste conclusie: als je in Marokko geen last van de ramadan wilt hebben, moet je in Taghazout zijn.

Hij, links, ging er even bij liggen.

Droog oefenen op het strand.

Een vissersbootje wordt het strand op gebracht.

Zondag 8 maart

Een erg luie dag in Aourir. In de ochtend fietsen we even een rondje. Naar de zee, voorbij het voormalige marktterrein. Daar weten we ook een terras, waar je in de zon en uit de wind, koffie kunt drinken. Maar vandaag is er geen koffie; de stroom is uitgevallen en dan doet de koffiemachine het niet. Het alternatief is vers geperste jus. En dat is behelpen als je de jus van Achmed uit Tafraout gewend bent. Deze jus bestaat voor de helft uit water plus een schep suiker.                                                         Omdat we geen zin hebben om eten te koken, halen we een tajine uit het restaurant van de camping. Een tajine met kip en deze keer erg lekker. En de ramadan is geen enkel probleem. Alleen gaat het restaurant in de avond wat eerder dicht om het personeel de gelegenheid te geven ’s avonds na zonsondergang, met de familie thuis te kunnen eten.                                                                     Om de inhoud van de tajine te laten zakken, lopen we nog een rondje over het terrein van de camping. Waar het steeds rustiger wordt: de meeste campers zijn op de weg terug naar Europa en maken hier een tussenstop van een paar dagen. Het is prachtig weer hier en de wind valt reuze mee. Alleen als de zon onder is gegaan koelt het behoorlijk af.                                                                En ook wij zijn aan het dubben hoe we terug gaan rijden naar de boot. Daar zijn we nog niet helemaal uit. Wel dat we geen haast hebben. Het weer in het noorden van Marokko en zeker ook in Portugal en Spanje nodigt nog niet uit om haast te maken.   

De “duivelsrots” in de verte.

Maandag 9 maart

Onze laatste dag in Aourir; we hebben er al weer een week opzitten hier. Op de eerste, koude dag na hebben we hier prachtig weer gehad. In de ochtend maken we een wandeling door het achterland van de camping, samen met Frank en Ria. Een “klein toerke” zoals Ria dat noemt. En, zoals bijna alles vandaag, voor de laatste keer: in elk geval voor dit jaar.                                            Ook moet er weer gewassen worden. De voorzieningen zijn hier prima en met dit weer is de boel snel droog. Dat alles onder het toeziend oog van Fatima. Een tweede Fatima zullen we onderweg wel niet meer tegenkomen.                                                                In de middag fietsen we nog een keer naar de stad. En daar waar het in de ochtend heel erg rustig is, is het in de loop van de middag een gekkenhuis. Het lijkt wel of iedereen tegelijk aan het boodschappen doen is. En dan het liefst met de auto. Aan parkeren doen ze niet in Aourir. Je zet je auto gewoon voor de winkel neer waar je moet zijn: zo nodig naast de andere twee voertuigen die in dezelfde winkel moeten zijn. Het gevolg is dat de boel regelmatig helemaal vast staat. En dat zorgt dan weer voor een hoop getoeter en zelfs ruzies af en toe. Wij laveren met de fietsen overal tussendoor. Met inmiddels goed gevulde fietstassen vol groente, fruit, smoothies enzovoort. Wat ons vooral opvalt is de grote drukte bij de talrijke bakkers. En dan gaat het niet om brood maar om het gebak. Dozen vol vliegen de winkeltjes uit. Kennelijk wordt er, als de zon onder is gegaan, de hele avond goed gegeten.                                                                                                                                                                                                   Terug op de camping gaan we inpakken, afrekenen, douchen en meer van dat soort nuttige en noodzakelijke dingen. Morgen gaan we een stukje naar het noorden: misschien wordt het wel weer het surfdorp Sidi Kaouki.

Het wonderlijke landschap achter de camping.

Een klein toerke met Frank en Ria.

Dinsdag 10 maart

We nemen afscheid van Aourir en natuurlijk ook van Frank en Ria: misschien komen we elkaar nog weer ergens tegen onderweg. Om half tien gaan we rijden en gelukkig valt de drukte nog mee als we door het centrum van Aourir rijden. De route richting Essaouira gaat over de N1, met het eerste deel langs de kust. Een weg die we zo onderhand kunnen dromen. Langs het “gekleurde” dorp Aghroud en de hutjes van de mosselrapers, het bananendorp Tamri door, en boven op de col een koffiestop. En het waait hard onderweg. We willen naar Sidi Kaouki, een windhoek bij uitstek, dus dat belooft nog wat.                                               Daar aangekomen nemen we eerst een kijkje op Camping Kaouki Beach, waar we begin januari gestaan hebben. Die camping is bijna leeg dus gaan we kijken bij Camping Soleil, even verder. Daar staan nu maar een twintigtal campers en er is ruimte te over. We parkeren de camper er zo “windproof” mogelijk. Behalve die wind zijn er ook veel wolken: de stoelen blijven nog maar even in de camper.                                                                                                                                                                                                                 Het goede nieuws is dat voor in de middag de zon er goed doorkomt; maar het blijft hard waaien. We maken een wandeling door het “centrum”. Het is er erg rustig, een heel verschil met een paar weken geleden toen er volop leven in de brouwerij was. Op het strand staan een aantal paarden en dromedarissen zich stierlijk te vervelen. We ontdekken een terras met koffie: uit de wind in de zon is het heelijk zitten daar. We doen lang over de koffie.                                                                                                                            Zo rond een uur of zes komt Ali, de campingbaas te voorschijn. Gezien de weersvoorspellingen voor morgen, met opnieuw veel wind, betalen we voor één nacht. Als we dan weg willen morgenvroeg, zijn we niet afhankelijk van de tijd van opstaan van Ali. Hij had trouwens op meer dan één nacht gehoopt.

Coordinaten: N31.34788, W9.79546.

Het “gekleurde” dorp Aghroud.

Onze plek op Camping Soleil.

Woensdag 11 maart

We maken vandaag een uitstapje naar de grote stad Essaouira. Alles is ingepakt in de camper en we hebben geen idee waar we daarna terechtkomen. Omdat we vroeg zijn gaan we eerst boodschappen doen bij de Carrefour. Die supermarkt ligt nu min of meer in de schaduw van een gloednieuwe Atacadao; een supermarkt met een soort Makro-achtige formule. Veel grootverpakkingen hoog opgestapeld in lange gangpaden. Ook met een drankafdeling, behalve tijdens de ramadan. In het coronajaar hebben we de vestiging in Agadir al eens bezocht. Het voordeel van de Carrefour is dat een aantal huismerken voorzien zijn van Nederlandse teksten. En natuurlijk veel verse producten.                                                                                                  Na de Carrefour parkeren we de camper op de voormalige camperplaats achter de duinen. Vanaf daar wandelen we over de boulevard langs de zee: een flinke wandeling overigens. We gaan eerst naar de haven waar het erg rustig is. Als de boten er met verse vis binnenkomen is dat een waar spektakel. Maar deze morgen dus niet.                                                                                            We slenteren daarna door het centrum met ontelbare restaurantjes en souvenirwinkeltjes. Vooral de nauwe, smalle steegjes vinden we leuk. Met handwerkslieden en kunstenaars waarbij je je afvraagt waar ze van leven. Maar alles in Essaouira lijkt te leven van het toerisme.                                                                                                                                                                                               Op het pleintje waar we voorgaande jaren vaak hebben gegeten, drinken we deze keer koffie. Wat we “missen” zijn de straatmuzikanten; wellicht mag er tijdens het vasten ook geen muziek gemaakt worden. Maar verder gaat het gewone leven door en is er van de ramadan niets te merken. Overal kan gegeten en gedronken worden.                                                                         Tijdens de wandeling terug naar de camper besluiten we terug te gaan naar Camping Soleil van onze vriend Ali: we hebben geen zin in een nieuw avontuur. Op de camping is het even puzzelen om de camper zo te installeren dat we zo weinig mogelijk last van de harde wind hebben. Uiteindelijk lukt dat en kunnen we zo tot een uur of zeven nog heerlijk in de zon zitten. 

Vlechtwerk van natuurlijk materiaal: geen plastic dus!

Fraaie beeldjes die we nog niet eerder gezien hebben.

Donderdag 12 maart

Vanochtend half tien, onze tijd, vertrekken we uit Sidi Kaouki: uitgezwaaid door Ali. Bij Essaouira besluiten we om de weg langs de zee te nemen richting Safi. Het is al weer lang geleden dat we deze route gereden hebben. Het eerste deel is goed te rijden hoewel er her en der aan de weg gewerkt wordt. Maar naarmate we Safi naderen, hoe slechter die weg wordt. Steeds meer gaten, onverwachte hobbels en slechte omleidingen. Het duurt nog jaren voor daar weer fatsoenlijk asfalt ligt. Voor we Safi binnenrijden, moeten we eerst door het grote industrieterrein. Het is er ronduit smerig, het stuift er verschrikkelijk en het stinkt er. Daarna rijden we dwars door het drukke Safi heen om uiteindelijk op de tolweg uit te komen: een verademing. Het landschap is saai en eentonig, maar het rijdt heerlijk.                                                                                                                                                            Rond twee uur zijn we op de camperplaats in Louadia. Het stadje hebben we altijd Oualidia genoemd, maar op de borden staat er nu een L voor. We staan weer op deel twee op precies de goede plek met de kont tegen het voormalige terrein van de camping aan. Daar is nu een soort mini natuurterrein ontstaan met veel water en de daarbij behorende vogelsoorten. Ook hier waait het, maar achter de camper is het er goed uit te houden.                                                                                                                                                       Halverwege de middag komen Frank en Ria ook het terrein oprijden. Zij komen uit Aourir en zijn, net als wij, langzaam maar zeker op weg naar de boot. Met z’n vieren maken we een wandeling langs de zee. Waarbij we op het eerste deel van de camperplaats Thole en Everdien tegenkomen. Ook zij zijn met de terugreis bezig. We hebben even wat bijgepraat en zullen elkaar onderweg vast nog wel een keer tegenkomen.                                                                                                                                        Gelijk toen we aankwamen hebben we Ali, onze tajine-courier, opgebeld. We willen een lekkere tajine vanavond. Maar dat is lastig; het is ramadan. En de vrouw van Ali wil, of mag, alleen koken als de zon is ondergegaan. En eigenlijk doen ze nu even niet aan bestellingen. Maar omdat we vaste klant zijn, wordt er een uitzondering gemaakt.                                                                             Om tien over half acht is het dan zo ver: de zon is onder gegaan. En komt Ali op z’n brommer met achterop een grote kist met daarin een bloedhete tajine. Voor de vaste klant: de camper met de gele kentekenplaten. Een bijzondere tajine deze keer met onder andere tuinbonen en pruimen. Dat zal ongetwijfeld iets met de ramadan te maken hebben.

Coordinaten: N32.73220131, W9.0441985.

Een schoolreisje in Loualidia.

Een steltkluut in het natuurgebied achter de camperplaats.

Vrijdag 13 maart

Met het vertrek uit Loualidia is voor ons gevoel deze Marokko reis zo goed als beëindigd. Natuurlijk zijn we het land nog niet uit, maar nu, in Mohammedia, in het echte noorden, hebben we het leuke Marokko wel gehad.                                                                       De rit over de tolweg hier naar toe verloopt probleemloos. Het is erg rustig op de weg, zelfs bij Casablanca; en bijna geen gaten in het wegdek.                                                                                                                                                                                                              Op Camping L’Ocean Bleu krijgen we een aardige plek toegewezen; er is nog ruimte genoeg. Een enorm verschil met begin januari toe alles propvol stond en we weggestopt werden in een hoekje ergens achteraf. En we komen Thole en Everdien weer tegen, alweer voor de tweede dag op rij. Drie keer is scheepsrecht, want we waren elkaar in Tafraout ook al tegengekomen.           Na de middag gaan we weer wandelen. En dat hadden we beter niet kunnen doen op vrijdag de dertiende. We lopen een flink stuk langs de zee. En daar, ergens bij een uitkijkpunt met een parkeerplaats komt er uit het niets een hond aangelopen en bijt Wim in zijn been. Volkomen onverwacht en zonder enige aanleiding. Het gevolg is dat er uit drie gaatjes nogal wat bloed vloeit, dankij de bloedverdunners. Het incident veroorzaakt nogal wat commotie. De hond wordt gegrepen, in een auto gezet die vervolgens snel wegrijdt. Er wordt water aangeboden, een pak zakdoeken en een dame spuit alcohol op de wondjes.                       Ook drie dames met kennelijk enige kennis van zaken zijn bezorgd. Zij brengen ons in een auto naar een pharmacie. Na een lang gesprek in het Arabisch blijkt de conclusie dat we ergens anders moeten zijn. Met de drie dames gaan we weer op pad. Eerst naar een prachtig appartementencomplex, waar één dame met auto achterblijft en we met de twee andere dames in een andere auto weer op pad gaan. We hebben geen idee waar we naar toe: de communicatie verloopt helaas uiterst moeizaam. Voor ons gevoel rijden we dwars door het centrum van Mohammedia, en dat is heel groot. Bovendien is er een grote markt aan de gang. Hoe we er doorheen gekomen zijn weten we niet; we hebben niet meegekeken. Uiteindelijk komen we bij een soort polikliniek speciaal voor hondenbeten. Er worden formulieren ingevuld en Wim krijgt een spuit (Rabivax-S) en een briefje: om de drie dagen een nieuwe spuit, vanaf nu nog vier keer. Aan dit consult en spuit zijn overigens geen kosten verbonden. We worden door de dames keurig teruggebracht naar de camping. Pogingen om ten minste de onkosten te vergoeden worden pertinent afgewezen. Wat zijn er toch ontzettend aardige Marokkanen; dames in dit geval.                                                                                                   Vrijdag de dertiende: het was een bijzondere dag.

Coordinaten: N33.7375, W7.32436.            

Een stukje kust zonder honden.

Wim op bezoek bij de rabiës specialist.

Zaterdag 14 maart

Onze tweede dag op Camping L’Ocean Bleu en tevens de laatste dag. Na de commotie van gistermiddag maken we er een soort rustdag van. Met de patiënt gaat het goed overigens: die heeft nergens last van en de wondjes lijken goed te genezen.                    In de ochtend wandelen we naar de Carrefour hier in de buurt. Die is gewoon de hele dag open en er is natuurlijk van alles te koop. Wel zo handig in deze ramadan tijd, want verder is alles gesloten in deze omgeving.                                                                       Na de middag lopen we nog maar eens de andere kant op langs de zee. Ook daar lopen honden, maar een boze blik van Wim is voldoende om ze uit de buurt te houden. Vanuit de camping loopt er een aardige boulevard waar een aantal mobiele koffie- en snackwagens staan. Nu dus allemaal met gesloten luiken. Het strand verderop biedt een trieste aanblik. Ooit hebben daar fraaie bouwwerken gestaan, bedoeld om grote aantallen strand- en badgasten te vermaken. Zo zijn de restanten van een natuurzwembad op het strand nog herkenbaar. Het hele gebied ademt de sfeer van vergane glorie en het verval is al jaren gaande. En dat lijkt nooit meer goed te komen.                                                                                                                                                     Wat het weer betreft was het vandaag weer een prima dag met veel zon en zo af en toe wat bewolking. Behalve dan vroeg in de avond als het begint te spetteren. En het was al weer even geleden dat het voorraam van de camper nat geweest is.                        Morgenvroeg naar de laatste stop in Marokko. 

Ooit een prachtig aangelegde pier met zelfs een koffietentje er bovenop: er is niets van over.

Schoenen vol zand.

Zondag 15 maart

Vroeg opstaan vanochtend betekent vroeg vertrekken. Het is nog erg stil in Mohammedia en ook op de tolweg is er weinig verkeer. We besluiten een tussenstop te maken in Asilah en parkeren de camper bij de stadsmuur. We krijgen keurig een plaats toegewezen door een behulpzame bewaker. En dat mag ook wel: voor twee uurtjes moeten we vijftig Dirham betalen. Bovendien is de man erg geïnteresseerd in onze drankvoorraad; vooral whisky schijnt er in trek te zijn. We gaan er maar niet op in.                 Het oude centrum van Asilah blijft bijzonder met de vele muurschilderingen en leuke doorkijkjes. Maar na een uur slenteren houden we het voor gezien; we zijn zo onderhand wel uitgekeken.                                                                                                                  We stoppen deze keer op Camping Tahadart in Briech. Een groot complex met, behalve de camping, een hotel, appartementen, een restaurant en een pretparkachtige grote tuin. Het is een prima locatie voor een laatste stop op weg naar de haven van Tanger Med, voor de overtocht nar Spanje. Het restaurant wordt op dit moment verbouwd. Maar een maaltijd kan op elk gewenst moment van de dag bij de camper bezorgd worden.                                                                                                                                                                       Als we vertrekken uit Mohammedia is het zwaar bewolkt en in de buurt van Rabat begint het serieus te regenen. Gelukkig is het in Asilah weer droog en komt op de camping de zon er weer goed door. We hebben nog lang buiten kunnen zitten.

Coordinaten: N35.5687914, W5.99085944. 

Eén van de vele muurschilderingen in Asilah.

Ook hier op het strand de bekende taferelen.

Maandag 16 maart

De dag van de overtocht: we gaan terug naar Europa. Voor de laatste keer goedkope diesel tanken, één euro vier en dertig, en nog één keer tol betalen (5 euro). We zijn om half tien in de haven van Tanger Med; keurig op tijd voor de boot van tien uur. Eerst tickets ophalen, dan naar de politie voor een vertrekstempel en tot slot bij de douane het tijdelijke Marokkaanse kentekenbewijs van de camper inleveren. En als allerlaatste nog door de scanner en een snuffelhond met de neus in de camper. Alles gaat tot dan toe voorspoedig en we kunnen snel aansluiten in de rij wachtenden voor de boot van tien uur. Maar die boot moet eerst nog leeg voordat er ingeladen kan worden. Uiteindelijk vertrekken we pas om één uur uit de haven van Tanger Med. Gedurende de hele overtocht zien we de zon, maar dan voornamelijk van achter de ramen van het restaurant: buiten waait het veel te hard.         Zo rond half drie zijn we in de haven van Algeciras: we hadden de wind ook nog tegen. Omdat er ook nog twee andere boten op hetzelfde moment uitgeladen moesten worden, waaronder heel veel vrachtwagens, in het een grote chaos. Alles moet door drie poorten voor de paspoortcontrole. Na meer dan een uur sukkelen kunnen we eindelijk weer rijden.                                                       We gaan eerst naar het ziekenhuis. Via google weten we in welk ziekenhuis je voor een rabiësprik moet zijn en onze TomTom weet de weg. Maar helaas, de afdeling waar we moeten zijn is alleen in de ochtend geopend. Morgenvroeg de herkansing dus.     De rest van de middag gaan we shoppen in Palmones, waar we de camper weer neerzetten op de parkeerplaats bij de Mercadonna.. Vooral in de Lidl en de Mercadonna is het genieten. Twee winkels waar je kunt kiezen uit een overdaad aan heerlijke dingen. We hebben ruim ingeslagen

Coordinaten: N36.18297, W5.43815.

Gibraltar vanaf de boot.

Eén van de vele parkeerplaatsen in Palmones: by Night.

Dinsdag 17 maart

Vandaag moeten we dus op pad voor de tweede rabiës prik. We gaan weer naar het Hospital Punta de Europa. Was het er gistermiddag erg rustig en konden we de camper makkelijk kwijt, vandaag is dat een heel ander verhaal. De wijde omgeving van het ziekenhuis staat helemaal vol met auto’s. Met wat moeite vinden we een parkeerplek een eind verder.                                                Na het tevergeefse bezoek gistermiddag, weten we waar we vandaag moeten zijn; dat denken we tenminste. Maar daar denkt de betreffende afdeling heel anders over. We moeten naar de eerste hulp aan de andere kant van het ziekenhuis. Daar volgt een inschrijvingsprocedure en een verwijzing naar een wachtkamer, waar alleen de patiënt welkom is. Na anderhalf uur is de patiënt “Willem Jan” aan de beurt. En ook daar, bij een nog jonge vrouwelijke arts, wordt met name het probleem van de communicatie pijnlijk duidelijk. Wij spreken geen Spaans, en in dit ziekenhuis spreken ze geen enkele andere taal; niemand die iets van Frans of Engels machtig is. Uiteindelijk moet de broek van de patiënt naar beneden en gaat er een flinke spuit een bil in. Waarop Wim denkt dat het klaar is. Maar mooi niet dus, we moeten terug naar de afdeling waar we begonnen zijn. Gelukkig zit daar in de wachtkamer een patiënt die Engels spreekt: de eerste in dit ziekenhuis. Hij stelt ons gerust: ook hier is geduld een schone zaak. Uiteindelijk mogen we naar binnen waar een volgende spuit klaar ligt, een rabiës vaccinatie. Alle pogingen om de zin of onzin van de bilspuit te achterhalen lopen op niets uit. Het lijkt wel of ze daar op deze afdeling niets van af weten. Het enige wat we meegekregen hebben is dat de spuitkuur afgemaakt moet worden. Dat belooft nog wat voor komende vrijdag. Met een goed gevulde bil en arm gaan we terug.                                                                                                                                                                      Na de middag, terug op de parkeerplaats van Palmones, bij de Mercadona, gaan we weer shoppen. We zullen niet alle winkels waar we geweest zijn opnoemen. Maar er zijn er nog genoeg over voor een volgende keer.

Uitzicht op een deel van de winkels vanuit de camper.

Woensdag 18 maart

Gisteravond hebben we een mail naar onze huisarts gestuurd met het verslag van het bijtincident, met natuurlijk de vraag hoe nu verder. Vanochtend om acht uur hadden we al een reactie. Het is belangrijk de injectiekuur op de juiste momenten af te maken. De bilinjectie is vermoedelijk immuungloboline tegen rabiës. Dit neutraliseert het virus onmiddellijk en biedt een passieve bescherming tot het vaccin eigen antistoffen aanmaakt. Voor nog meer informatie kunnen we contact opnemen met de GGD.       We zijn alleszins gerustgesteld door dit bericht en we gaan ons reisschema aanpassen voor injectie drie. Daar over later meer.    Een gmail bericht van een heel andere orde ontvingen we vlak hierna van onze vriend Egbert Boonstra. Zijn vrouw Elly is maandagavond overleden, een dag voor haar verjaardag, waarmee we haar juist gisteren via whats app nog hadden gefeliciteerd. Ze was ernstig ziek vanwege forse longproblemen; Wobbie kende haar al bijna zestig jaar. Dit zijn de meest vreselijke berichten die je tijdens een verre reis kunt krijgen. Je voelt je machteloos, kunt niets en snel terug om op tijd te zijn voor een laatste groet, zit er niet in.                                                                                                                                                                        Als de emoties weer wat onder controle zijn, gaan we rijden. We nemen de kustweg van de Costa del Sol richting Malaga. Daar in de buurt van Torremolinos staan Frank en Ria op een vrije camperplaats aan het strand. Die kustweg kan ons niet bekoren, vreselijk druk, veel rotondes en enkel bebouwing aan alle kanten. Op de camperplaats waar Frank en Ria staan, gaan we eerst maar eten. En al snel besluiten we om verder te rijden. We willen naar Mazarron, waar onze vrienden Marinus en Catrien op Camping Las Torres in een chalet zitten. Zij weten vast wel de weg naar een ziekenhuis daar voor Wim’s derde injectie.                   En weer worden we uitgezwaaid door Frank en Ria; waarschijnlijk voor de laatste keer deze reis. We knippen de afstand in tweeën. Zo snel mogelijk de kustweg af en richting Granada de Sierra Nevada in: een prachtige route. We stoppen in het dorp Marchal, waar we vorig jaar in september ook gestaan hebben. Toen stonden er twee campers nu naar liefst tien.                             Eenmaal geïnstalleerd gaan we nog even wandelen. We laten het dorp zelf links liggen en gaan de andere kant op. Tussen de boomgaarden met olijfbomen door. De olijven zijn al geplukt en de bomen rigoureus gesnoeid.                                                                Tot slot nog even het weer. Zon en wolken wisselden elkaar af en er stond gelukkig maar weinig wind. Een prima reisdag dus.

Coordinaten: N37.29885, W3.19836.

2024: op het jus-terras in Tafraout; met Elly en Egbert.

Sneeuw in de Sierra Nevada.

De camperplaats van Marchal.

Donderdag 19 maart

Het was erg rustig vannacht op de camperplaats in Marchal: we hebben heerlijk geslapen. Alleen bij het opstaan was het erg fris, maar zes graden in de camper. We gaan dus op weg naar Mazarron, een rit van tweehonderd vierentwintig kilometer. Voorla het eerste deel van de tocht, door de Sierra Nevada, is prachtig. Overal boomgaarden met amandelbomen die nu volop in bloei staan. Buiten schijnt de zon maar er staat ook veel wind; gelukkig heb je daar in de camper bijna geen last van.                                Natuurlijk moeten we onderweg een keer tanken. Voor een liter diesel zit je nu op de twee euro en dat is even slikken.                     Om een uur of één zijn we op Camping Las Torres in Mazarron. En we zitten al snel aan de koffie bij Marinus en Catrien. We hebben voor twee nachten geboekt en er is een planning gemaakt voor morgen. Maar eest gaan we eten. Catrien heeft een heerlijke maaltijd verzorgd. Gelukkig geen tajine of brochettes van het één of ander; dat hebben we de afgelopen weken genoeg gehad. En ijs toe: de laatste keer dat we ijs gegeten hebben was tijdens de kerst.                                                                                      Aan het einde van de middag maken we met z’n tweeën nog een wandeling. Er is volop zon maar de erg harde wind speelt ons parten; een korte wandeling dus deze keer.                                                                                                                                                           De avond brengen we bij Marinus en Catrien door. We hebben zitten “Keezen”. En om eventuele misverstanden te voorkomen, dat is een bordspel. Een soort “Mens Erger Je Niet”, maar dan voor slimme mensen. Een leuk spel en de avond vloog voorbij.

Coordinaten: N37.58978, W1.22891.

Aan de maaltijd bij Marinus en Catrien

Vrijdag 20 maart

Het was weer een bijzondere dag, netjes uitgedrukt. We moeten op pad voor de derde rabiës injectie. Om negen uur vertrekken we met Catrien in haar auto. We hebben bijna alle gezondheidscentra van Mazarron gezien, we rijden van de één naar de ander en weer terug. Tegen het middaguur komen we, in het centrum waar we begonnen zijn, er achter dat we naar Murcia moeten: 64 kilometer hier vandaan. Om kwart over één krijgen we een mail met de adresgegevens in Murcia. We moeten er voor drie uur zijn. Dus met z’n tweeën in de auto van onze vrienden plankgas naar die grote stad. Heel erg druk, heel veel stoplichten en bijna geen parkeerplaats te vinden. Maar rond half drie zijn we op het goede adres. Daar staat een bewaker voor de deur waar we niet langs komen: de tent is vandaag om twee uur gesloten. Onze reacties zijn niet voor herhaling vatbaar.                                                                                                                                   Om vier uur zijn we terug op de camping in Mazarron: redelijk uitgeblust en zonder een injectie. We troosten ons met de gedachte dat we er alles aangedaan hebben en berusten met het idee “dan maar niet”.                                                                            Voor in de avond gaan we uit eten met z’n vieren bij Restaurant Yaho. Een restaurant met Aziatische specialiteiten. Hoe alles heette wat we gegeten hebben, zijn we vergeten. Maar het was erg lekker: de Aziatische keuken is heel anders dan de Marokkaanse keuken. En tot slot, als afsluiting van de dag en het verblijf hier, gaan we nog een keer “Keezen”. Werd het toch nog een leuk einde van deze bijzondere dag.

Bij Restaurant Yaho.

En er binnen.

Zaterdag 21 maart

We hebben alles weer ingepakt en vertrekken uit Mazarron. Voor ons gevoel gaat de terugreis nu echt beginnen. Nog één keer koffie drinken bij Marinus en Catrien, we nemen afscheid en gaan rijden. Het is zwaar bewolkt en fris en het is dus geen straf om op pad te gaan. Over het algemeen is het rustig op de weg in het weekend; er is dan weinig vrachtverkeer. Maar vandaag niet op de route die wij rijden. Vooral in de regio Valencia komen we erg veel vrachtwagens tegen. En wat we daar ook tegenkomen is regen: het is er donker en erg nat.                                                                                                                                                                          We stoppen in de Ebro Delta, zo tussen Valencia en Barcelona, in het dorp L’Aldea. We hebben er vorig jaar eind augustus ook gestaan. Tien stonden er op de fraaie camperplaats vier campers. Vandaag zijn het er wel vijftig. Op één aardige plek na staat alles barstensvol. Die ene aardige plek is natuurlijk voor ons.                                                                                                                           De camperplaats ligt op het terrein van een voormalig treinstation. De rails van- en naar dit complex zijn verdwenen en is nu een Via Verde; een prachtig wandel- en fietspad. En, erg belangrijk, de zon schijnt hier. Echt weer om een eind over die Via Verde te wandelen. Even wat beweging na een lange camperrit.

Coordinaten: N40.74899859, E0.62771751

Een deel van de volle camperplek in L’Aldea.

Je komt veel cactussen tegen in deze omgeving: dit is wel een erg bijzonder exemplaar.

Zondag 22 maart

De grote vraag vanochtend was: gaan we rijden en zo ja waarheen. De weerapp’s geven uiteindelijk de doorslag. Aan de andere kant van de Pyreneeën is het weer beduidend minder dan hier, dus blijven we nog een dag. Achteraf een redelijk goede keus. Heel veel zon vandaag in L’Aldea, maar, alweer, erg veel wind. En daar hebben we deze reis al veel vaker last van gehad.               Maar toch gaan we fietsen: een route die we vorig jaar in augustus ook al grotendeels gereden hebben. Eerst via de Via Verde naar Camarles en voor L’Ampolla langs het strand terug. Met een tussenstop bij het restaurant bij Bassa de les Olles. Van daaruit naar de grotere plaats Deltebre. Omdat het zondag is willen we ergens gaan eten. Maar dat lukt niet in Deltebre. En terug in L’Aldea is ook al niets te vinden wat open is op zondagmiddag. Elders in Spanje wordt er volop gegeten op dit tijdstip, maar hier dus niet. Misschien thuis wel, maar niet buiten de deur.                                                                                                                             Aan het einde van de middag gaan we nog een keer wandelen. We zitten hier midden in een landbouwgebied. Vorig jaar liepen we langs rijstvelden, nu waren het akkers vol met voornamelijk artisjokken. De stappenteller was tevreden vandaag. 

De toren van Camarles.

Maandag 23 maart

Bij het opstaan in L’Aldea is het een natte boel: er is vannacht veel regen gevallen. We staan vroeg op, er moeten kilometers gemaakt worden. Al snel zitten we op de grote weg en via Tarragona, Barcelona en Girona passeren we de Spaans-Franse grens. Voor één euro vijftig pakken we een stukje tolweg om de grensdorpen te vermijden. Via Perpignan, Narbonne en Beziers belanden we op de prachtige tolvrije A75.                                                                                                                                                                                     We stoppen in het dorp Ste Eulalie de Cernon, een tien kilometer van de snelweg. We zijn er al vaker geweest. De camperplaats, met alle voorzieningen, is nu voor de helft afgesloten vanwege de overvloedige regen van de afgelopen periode. De bodem kan de zware campers niet aan. Met wat moeite vinden we nog een fatsoenlijke plek. En we lopen nog een rondje door het oeroude centrum. Waar vandaag niets te beleven is: alles is gesloten. Montag ruhetag volgens onze Duitse buurman.

Coordinaten: N43.98521, E3.13827.   

Kunst in Ste Eulalie de Cernon.

Dinsdag 24 maart

Het was erg koud vannacht in Ste. Eulalie de Cernon. Als we opstaan zijn de velden om ons heen wit bevroren: maar weer snel verder rijden dus. De TomTom hebben we de opdracht gegeven ons naar “huis” te navigeren. Dus de A75 op naar Clermont- Ferrand. Via Moulins belanden we in de buurt van Gien. En daar weer in de buurt vinden we een camperplaats in het dorp Saint Privé. Mooi gelegen aan een meertje. Er zijn vier plekken, wij zijn de tweede camper hier.                                                                Voor vrijdagmorgen moeten we thuis zijn. Wim heeft dan een afspraak bij de GGD voor een injectie. We hebben vandaag een paar keer contact gehad met die GGD en ook de ANWB Alarmcentrale. Dat allemaal voor een eventuele injectie hier ergens in Frankrijk. Maar dat gaat het niet worden: vrijdag prikdag dus.

Coordinaten: N47.68395, E2.99588.

Het kerkje van Saint Privé.

En de camperplaats.

Woensdag 25 maart

De afgelopen nacht was het aardedonker en erg stil in Saint Privé. We hebben heerlijk geslapen. Maar we zijn er weer vroeg uit: er moeten kilometers gemaakt worden. Via allerlei binnenwegen, via Sézanne en Epernay, komen we op de vierbaansweg terecht van Reims naar de Belgische grens. Over de staat van de Belgische wegen zullen we het maar niet meer hebben.               Om kwart voor vier zouden we bij de mijn van Blegny, vlakbij Luik, kunnen zijn. Dat wordt dus anderhalf uur later vanwege een enorme file bij Luik: en ook daarover willen we het niet hebben.                                                                                                                       We staan dus bij de mijn van Blegny. Heel toepasselijk: op oudejaarsdag hebben we hier de eerste keer overnacht op deze reis. En nu dus de laatste overnachting; een waardige afsluiting. Helaas is het restaurant nu gesloten; nog een keer uit eten hier had de afsluiting compleet gemaakt.                                                                                                                                                                                   Morgen dus de laatste, korte etappe naar huis. Maar eerst moeten we om één uur in Warnsveld, in de buurt van Zutphen, bij de GGD zijn. In elk geval voor een rabiës injectie en een gesprek over eventuele vervolgstappen.                                                                 Tot slot nog even over het weer. Op onweer na hebben we alles wel gehad vandaag. En ook hier bij de mijn is het vanavond een erg natte boel en het is nog koud ook. Het is weer even wennen.  

Donderdag 26 maart

De laatste etappe dus vandaag: van Blegny naar Apeldoorn. Wel via Warnsveld, naar de GGD voor de derde rabiës injectie. We zijn er keurig op tijd en binnen de kortste keren is de zaak gepiept. Geen administratieve procedures of moeilijke vragen. Omdat men in Nederland vier injecties genoeg vindt, volgt er volgende week de laatste. Voor een eventuele tetanus injectie worden we verwezen naar de huisarts. En die wordt morgenvroeg gezet. Omdat Wim in militaire dienst geweest is, bijna zestig jaar geleden(!), en daar een echte tetanus injectie gehad heeft, is nu een “booster” voldoende. Tot zover dit medische rapport, waarmee we het bijtincident als afgesloten beschouwen.                                                                                                                                 Voor in de middag zijn we dus thuis: alle tijd om de camper uit te pakken. Het is elke keer weer een verrassing hoeveel er mee kan in zo’n ding. En hoeveel spullen we helemaal niet gebruikt hebben.                                                                                                         Het hoogtepunt van de eerste dag weer thuis is de afhaalmaaltijd van de Chinees voor in de straat. Een traditie die we zorgvuldig in stand houden. En ook leuk voor de Chinees; aan iedereen die er komt wordt gevraagd “sambal bij?”. Bij Wim is het de opmerking “geen sambal bij”.                                                                                                                                                                                   De afsluiting van deze reis en dus ook dit verslag bewaren we voor het weekend.